(1)మరీచి కొడుకు కశ్యప ప్రజాపతి. బ్రహ్మదేవుడి కుడి చేతి బొటన వేలి నుండి దక్షుడు అనే పురుషుడు, ఎడమచేతి బొటన వేలి నుండి ధరణి అనే స్త్రీ జన్మించారు. వారు ఇరువురికి వెయ్యి మంది మహా రుషులు జన్మించారు. (2)బ్రహ్మ మానస పుత్రులలో రెండవ వాడైన అంగిరుసున కు, ఉతధ్యుడు, బృహస్పతి, సంవర్తుడు అనే కొడుకులు పుట్టారు. బృహస్పతి దేవతలకు గురువు ఐనాడు. (3).అత్రి అనే మానసపుత్రునికి అనేక మంది మహా మునులు జన్మించారు.(4) పులస్త్యుడు అనే బ్రహ్మ మానసపుత్రునకు, రాక్షసులు జన్మించారు. (5)పులహుడు అనే మానస పుత్రునకు, కిన్నరలు, కింపురుషులు జన్మించారు.(6)క్రతువు అనే మాన సపుత్రునకు పక్షి జాతి పుట్టింది.

॥ శ్రీః ॥
12.283. అధ్యాయః 283
Mahabharata - Shanti Parva - Chapter Topics
భీష్మేణ యుధిష్ఠిరంప్రతి కాలస్య ద్రుతతరపాతితయా సద్యస్సాధనస్య సంపాదనీయత్వే ప్రమాణతయా పితృపుత్రసంవాదానువాదః॥ 1॥
Mahabharata - Shanti Parva - Chapter Text

* యుధిష్ఠిర ఉవాచ। 12-283-0x(6360)(76567)
అతిక్రామతి కాలేఽస్మిన్సర్వభూతభయావహే।
కిం శ్రేయః ప్రతిపద్యేత తన్మే బ్రూహి పితామహ॥ 12-283-1(76568)
భీష్మ ఉవాచ। 12-283-2x(6361)
అత్రాప్యుదాహరంతీమమితిహాసం పురాతనం।
పితుః పుత్రేణ సంవాదం తం నిబోధ యుధిష్ఠిర॥ 12-283-2(76569)
ద్విజాతేః కస్యజిత్పార్థ స్వాధ్యాయనిరతస్య వై।
పుత్రో బభూవ మేధావీ మేధావీ నామ నామతః॥ 12-283-3(76570)
సోఽబ్రవీత్పితరం పుత్రః స్వాధ్యాయకరణే రతం।
మోక్షధర్మేష్వకుశలం మోక్షధర్మవిచక్షణః॥ 12-283-4(76571)
పుత్ర ఉవాచ। 12-283-5x(6362)
ధీరః కింస్విత్తాత కుర్యాత్ప్రజానన్
క్షిప్రం హ్యాయుర్భ్రశ్యతే మానవానాం।
పితస్తథాఽఽఖ్యాహి యథార్థయోగం
మమానుపూర్వ్యా యేన ధర్మం చరేయం॥ 12-283-5(76572)
పితోవాచ। 12-283-6x(6363)
అధీత్య వేదాన్బ్రహ్మచర్యేషు పుత్ర
పుత్రానిచ్ఛేత్పావనార్థం పితృణాం।
అగ్నీనాధాయ విధివచ్చేష్టయజ్ఞో
వనం ప్రవిశ్యాథ మునిర్బుభూషేత్॥ 12-283-6(76573)
పుత్ర ఉవాచ। 12-283-7x(6364)
ఏవమభ్యాహతే లోకే సర్వతః పరివారితే।
అమోధాసు పతంతీషు కిం ధీర ఇవ భాషసే॥ 12-283-7(76574)
పితోవాచ। 12-283-8x(6365)
కథమభ్యాహతో లోకః కేన వా పరివారితః।
అమోఘాః కాః పతంతీహ కింను భీషయసీవ మాం॥ 12-283-8(76575)
పుత్ర ఉవాచ। 12-283-9x(6366)
మృత్యునాఽఽభ్యాహతో లోకో జస్యా పరివారితః।
అహోరాత్రాః పతంతీమే తచ్చ కస్మాన్న బుధ్యసే॥ 12-283-9(76576)
యదాహమేవ జానామి న మృత్యుస్తిష్ఠతీతి హ।
సోహం కథం ప్రతీక్షిప్యే జ్ఞానేనాపిహితశ్చరన్॥ 12-283-10(76577)
రాత్ర్యాంరాత్ర్యాం వ్యతీతాయామాయురల్పతరం యదా।
గాధోదకే మత్స్య ఇవ సుఖం విందేత కస్తదా॥ 12-283-11(76578)
`యామేకరాత్రిం ప్రథమాం గర్భో విశతి మాతరం।
తామేవ రాత్రిం ప్రస్వాప్య మరణాయ వివర్తకః॥' 12-283-12(76579)
పుష్పాణీవ విచిన్వంతమన్యత్ర గతమానసం।
అనవాప్తేషు కామేషు మృత్యురభ్యేతి గానవం॥ 12-283-13(76580)
శ్వః కార్యమద్య కుర్వీత పూర్వాంగే చాపరాహికం।
న హి ప్రతీక్షతే మృత్యుః కృతం వాఽస్య న వా కృతం॥ 12-283-14(76581)
అద్యైవ కురు యచ్ఛ్రేయో మా త్వాం కాలోఽత్యగాన్మహాన్।
కో హి జానాతి కస్యాద్య మృత్యుకాలో మవిష్యతి॥ 12-283-15(76582)
అకృతేష్వేవ కార్యేషు మృత్యుర్వై సంప్రకర్షతి।
యువైవ ధర్మశీలః స్యాదనిమిత్తం హి జీవితం॥ 12-283-16(76583)
కృతే ధర్మ భవేత్ప్రీతిరిహ ప్రేత్య చ శాశ్వతీ।
మోహేన హి సమావిష్టః పుత్రదారార్తముద్యతః॥ 12-283-17(76584)
కృత్వా కార్యమకార్యం వా తుష్టిమేషాం ప్రయచ్ఛతి।
తం పుత్రపశుసంపన్నం వ్యాభక్తమనసం నరం॥ 12-283-18(76585)
సప్తం వ్యాయం మహౌఘో వా మృత్యురాదాయ గచ్ఛతి।
సంవిన్వానకమేవైనం కామానామవితృప్తకం॥ 12-283-19(76586)
వృకీవోరపమాసాద్య ముత్యురాదాయ గచ్ఛతి।
ఇదం కృతమిదం కార్యమిదమన్యత్కృతాకృతం॥ 12-283-20(76587)
ఏవమీహాసమాయుక్తం మృత్యురాదాయ గచ్ఛతి।
కృతానాం ఫలమప్రాప్తం కార్యాణాం కర్మసంగినాం॥ 12-283-21(76588)
క్షేత్రాపణగృహాసక్తం మృత్యురాదాయ గచ్ఛతి।
దుర్బలం బలవంతం చ ప్రాజ్ఞం శూరం జడం కవిం॥ 12-283-22(76589)
అప్రాప్తసర్వకామార్థం మృత్యురాదాయ గచ్ఛతి।
మృత్యుర్జరా చ వ్యాధిశ్చదుఃఖం చానేకకారణం॥ 12-283-23(76590)
అసంత్యాజ్యం యదా మర్త్యైః కిం స్వస్థ ఇవ తిష్ఠతి।
జాతమేవాంతకోఽంతాయ జరా చాభ్యేతి దేహినం॥ 12-283-24(76591)
అనుషక్తా ద్వయేనైతే భావాః స్థావరజంగమాః।
న మృత్యుసేనామాయాంతీం జాతు కశ్చిత్ప్రబాధతే॥ 12-283-25(76592)
బలాత్సత్యమృతే త్వేకం సత్యే హ్యమృతమాశ్రితం।
మృత్యోర్వా గృహమేతద్వై యా గ్రామే వసతో రతిః॥ 12-283-26(76593)
దేవానామేషు వై గోష్ఠో యదరణ్యమితి శ్రుతిః।
నిబంధనీ రజ్జురేషా యా గ్రామే వసతో రతిః॥ 12-283-27(76594)
ఛిత్త్వైనాం సుకృతో యాంతి నైనాం ఛిందంతి దుష్కృతః।
యో న హింసతి సత్వాని మనోవాక్కర్మహేతుభిః॥ 12-283-28(76595)
జీవితార్థాపనయనైః ప్రాణిభిర్న స బధ్యతే।
తస్మాత్సత్యవ్రతాచారః సత్యవ్రతపరాయణః॥ 12-283-29(76596)
సత్యకామః సమో దాంతాః సత్యేనైవాంతకం జయేత్।
అమృతం చైవ మృత్యుశ్చ ద్వయం దేహే ప్రతిష్ఠితం॥ 12-283-30(76597)
మృత్యురాపద్యతే మోహాత్సత్యేనాపద్యతేఽమృతం।
సోహం సత్యమహింసాథీం కామక్రోధబహిష్కృతః॥ 12-283-31(76598)
సమాశ్రిత్య సుఖం క్షేమీ మృత్యుం హాస్యాంయమృత్యువత్।
శాంతియజ్ఞరతో దాంతో బ్రహ్మయజ్ఞే స్థితో మునిః॥ 12-283-32(76599)
వాఙ్భనః కర్మయజ్ఞశ్చ భవిష్యాంయుదగాయనే।
పశుయజ్ఞైః కథం హింస్రైర్మాదృశో యష్టుమర్హతి॥ 12-283-33(76600)
అంతవద్భిరుత ప్రాజ్ఞః క్షత్రయజ్ఞైః పిశాచవత్।
ఆత్మన్యేవాత్మనా జాత ఆత్మనిష్ఠోఽప్రజః పితః॥ 12-283-34(76601)
ఆత్మయజ్ఞో భవిష్యామి న మాం తారయతి ప్రజా।
యస్య వాఙ్భనసీ స్యాతాం సంయక్ప్రణిహితే సదా॥ 12-283-35(76602)
తపస్త్యాగశ్చ యోగశ్చ స తైః సర్వమవాప్నుయాత్।
నాస్తి విద్యాసమం చక్షుర్నాస్తి విద్యాసమం ఫలం॥ 12-283-36(76603)
నాస్తి రాగసమం దుఃఖం నాస్తి త్యాగసమం సుఖం॥ 12-283-37(76604)
నైతాదృశం బ్రాహ్మణస్యాస్తి విత్తం
యథైకతా సమతా సత్యతా చ।
శీలే స్థితిర్దండవిధానమార్జవం
తతస్తతశ్చోపరమః క్రియాభ్యః॥ 12-283-38(76605)
కిం తే ధనైర్బాంధవైర్వాఽపి కిం తే
కిం తే దారైబ్రాహ్మణ యో మరిష్యసి।
ఆత్మానమన్విచ్ఛ గృహా ప్రవిష్టం
పితామహాస్తే క్వ గతాః పితా చ॥ 12-283-39(76606)
భీష్మ ఉవాచ। 12-283-40x(6367)
పుత్రస్యైతద్వచః శ్రుత్వా తథాకార్షీత్పితా నృప।
తథా త్వమపి రాజేంద్ర సత్యధర్మపరో భవ॥ ॥ 12-283-40(76607)

ఇతి శ్రీమన్మహాభారతే శాంతిపర్వణి మోక్షధర్మపర్వణి త్ర్యశీత్యధికద్విశతతమోఽధ్యాయః॥ 283॥

Mahabharata - Shanti Parva - Chapter Footnotes

* యద్యప్యయమధ్యాయః పూర్వత్ర 174 తమాధ్యాయతయా స్థాపితః। తథాపి డ. థే. తరపుస్తకేషు ద్వితీయవారమత్రాపి దృశ్యమానతయాఽస్మాభిరత్రాపి స్థాపితః।

www.sanatanadharm.com - play store app (sanatana dharm)

"Bharathiya Sanatana Dharm" and Sanatana Dharmam & Dharmo rakshati Rakshitha logo are our trademarks. Unauthorised use of "Sanatana Dharmam & Dharmo rakshoati Rakshitha" and the logo is not allowed. Copyright © sanatanadharm.com All Rights Reserved . Made in India.